İZMİR’DE YAŞAYAN SURİYE’Lİ SIĞINMACILAR HAKKINDA SAHA ARAŞTIRMASI VE İNCELEME RAPORU

MAZLUMDER İZMİR ŞUBESİ 

KAPAK
ÖNSÖZ
İÇİNDEKİLER
BÖLÜM	
•	GİRİŞ
•	ARAŞTIRMANIN KONUSU
•	ARAŞTIRMANIN AMACI
•	ARAŞTIRMANIN ÖNEMİ
•	VARSAYIMLAR
•	YÖNTEM
•	ARAŞTIRMA MODELİ
•	EVREN ve ÖRNEKLEM
•	VERİLERİN  TOPLANMASI ve ANALİZİ
•	SÜRE ve OLANAKLAR
•	BULGULAR ve YORUM
•	VAROLAN BULGUNUN NİTELİKLERİ
•	Örneklem Grubunun Cinsiyet Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Yaş Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Medeni Hale Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Çocuk Sayısına Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun YU Numarasına Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Türkiye’ye Geliş Tarihine Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Türkiye’ ye Giriş Şekline Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Daha Önce Başka Bir Ülkede Bulunup Bulunmama Durumuna Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun İzmir’ de İkamet Etme Süresine Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Kampı Tercih Etmeme Sebeplerine Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Çalışma Durumuna Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunda Çalışma Durumunun Cinsiyete Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunda Çalışan Kişilerin Meslek Uyumuna Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunda Çalışan Kişilerin Çalışma Süresine Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunda Çalışan Kişilerin İş Değiştirme Durumuna Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubundaki Çalışmayan Kişilerin Çalışmama Sebebine Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Aylık Gelir Durumuna Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Aylık Kira Tutarına Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunda Aylık Geliri 750tl’den Az kişilerin Kira Tutarlarına Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Sosyal Yardım Alma Durumuna Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunda Sosyal Yardım Alanların Kuruluşlara Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Sağlık Hizmetlerinden Yararlanma Durumuna Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Belediye Hizmetlerinden Yararlanma Durumuna Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Çocuklarının Eğitim Hakkından Yararlanma Durumuna Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Çocuklarının Gitmekte Olduğu Okul Türüne Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Çocuklarının Okulda Karşılaştığı Problemlere Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Türkiye’deki Yaşam Memnuniyetine Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Türkiye’deki Toplumsal Yaşama Uyum Durumuna Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Türkiyelilerin Tutumları Hakkındaki Görüşüne Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Ayrımcılığa Uğrama Görüşüne Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Kamu Kurumlarıyla İlgili Görüşüne Göre Dağılımı
•	Örneklem Grubunun Güvenlik Durumuna Göre Dağılımı
•	ÖZET, YARGI ve ÖNERİLER
•	ÖZET
•	YARGI
•	ÖNERİLER

BÖLÜM 1
GİRİŞ
Suriye’deki iç savaş, her savaşta olduğu gibi çok kapsamlı, çok boyutlu ve derinlikli insani sorunları beraberinde getirdi. Bu sorunların şüphesiz ki en önemlilerinden biri, zorunlu göç olgusudur. Türkiye, iç savaş başladığından bu yana, can güvenliği olmadığı için ülkelerini terk etmek zorunda kalan ve sayıları artık milyonlarla ifade edilen Suriye’li sığınmacıya ev sahipliği yapıyor. Suriyeliler konu olduğunda, bizatihi üst düzey hükümet yetkililerince ifade edilen “ev sahipliği ve misafirlik ilişkisi” bir iyi niyet göstergesi olarak önemliydi. Ancak “ev sahibi”nin bu iyi niyet beyanı yanında, Suriye’lilerin “misafir” olarak ne düşündüğü ve içinde bulundukları koşullardan memnun olup olmadıkları gibi sorular ve bu türden sorulara verilecek cevaplar, “hakikati” tespit etmek bakımından önem arz ediyor.
Bu çalışmanın temel amacı da esasen Mazlumder İzmir Şubesi olarak yaşadığımız kentte; İzmir’de Suriye’lilerin gerçek durumunu, özellikle “sosyo-ekonomik” bir bağlamda tespit etmek, tespitlerimizi kamuoyu ile paylaşmak, sorunların çözümü noktasında bir perspektif oluşmasına ve netice olarak da çözümüne vesile olmaktır.
İzmir’de bir süredir yaşamakta olan Suriye’lilerin eğitim, sağlık, barınma, çalışma ve genel anlamda entegrasyon durumlarının bizzat kendileriyle görüşülerek tespit edilmesi gerçeğe erişim açısından en dolaysız yoldu. Bunun için en elverişli model olarak bir “saha araştırması” yapmayı uygun gördük. 
Kısıtlı imkanlarla, hiçbir fondan yararlanmaksızın tamamen üye ve gönüldaşlarımızın fedakarlığı ile gerçekleştirdiğimiz bu saha araştırmasının önemli veriler ihtiva ettiğini, Suriyeli sığınmacıların “sosyo-ekonomik” statüsünü, gerçeğe yakın bir fotoğraf olarak verdiğini değerlendiriyoruz.
Umuyoruz ki bir yaşanmışlığın resmi olan bu çalışmamız; savaşın sonuçlarını en ağır biçimde yaşayan mazlum Suriyeli sığınmacıların kısa vadede aşılamayacak trajedilerinin bir nebze de olsa hafifletilmesine katkıda bulunabilir. 
Raporun oluşumuna her aşamada katkı veren, güzel yürekleriyle ezilen insanların çığlığına duyarsız kalmayan Mazlumder yönetim kurulu üyelerine, tüm üye ve gönüldaşlarımıza emekleri için teşekkür ediyoruz. 

								Mazlumder İzmir Şube Başkanı
Av. Suphan ERKAN
 
•	ARAŞTIRMANIN KONUSU
2011 yılı Nisan ayından bu yana Türkiye’ ye yasal yollar dışında gelen Suriye’lilerin  önemli bir kısmı İzmir ilinde ikamet etmektedir. Resmi olmayan rakamlara göre yüz binden fazla Suriyeliyi ağırlayan İzmir, aynı zamanda yine resmi olmayan yollarla yurtdışına geçişte stratejik bir konuma sahiptir. Çalışmamız, İzmir’in Suriye’li sığınmacı konusundaki önemli rolünden yola çıkarak İzmir’de yaşayan Suriyeli sığınmacıların sosyo-ekonomik durumlarını araştırmayı konu edinmiştir. 
•	ARAŞTIRMANIN AMACI
Araştırma, İzmir’de yaşayan Suriye’li sığınmacıların sosyo-ekonomik durumunu ve yaşam doyumunu ölçmeyi amaçlamaktadır. Aynı zamanda elde edilen bulguların Suriyeli mültecilere yönelik devlet politikalarının daha kapsamlı ve etkin planlanabilmesine katkı sunması amaçlanmıştır.  
•	ARAŞTIRMANIN ÖNEMİ
Suriye’li sığınmacıların sosyo-ekonomik durumları, uyum süreci ve yaşadıkları sıkıntılar konusunda il özelinde yapılan çalışmaların kısıtlılığı, bu çalışmanın önemli bir ihtiyaca cevap vereceğini göstermektedir. Birçok sivil toplum kuruluşunun il bazında Suriye’lilere yönelik sosyal yardım ve hukuki danışmanlık faaliyetleri sürdürdüğü bilinmektedir. Fakat Suriyelilerin sosyo-ekonomik durumunu analiz etmeye yarayacak temel verilere ulaşılması, büyük oranda anket, mülakat vb yöntemlerle yapılan saha çalışmalarına bağlıdır. Çalışmamızın, bu alanda anket yöntemiyle yapılan sınırlı sayıda araştırmaya katkı sunacağı düşünülmektedir.
•	VARSAYIMLAR

•	Bu çalışmanın örneklemini oluşturan Suriyeli sığınmacıların anket sorularına içtenlikle cevap verdikleri varsayılmıştır.
•	Örneklemi oluşturan bireylerin evreni temsil ettiği varsayılmıştır.
•	Veri toplamada kullanılan anket sorularının, araştırmanın amaçlarına uygun veri toplanmasına yeterli nitelikte olduğu varsayılmıştır.
BÖLÜM 2
YÖNTEM
Bu bölümde araştırmanın modeli, evren ve örneklem, verilerin toplama araçları ve verilerin analizinde kullanılan istatistiksel yöntemlere yer verilmiştir.
•	ARAŞTIRMANIN MODELİ
Bu araştırma betimsel bir alan araştırması niteliğindedir. Bu modele uygun olarak Suriye’li sığınmacılar yerinde ziyaret edilip anket uygulanmıştır. Anket, İzmir’de yaşayan Suriye’li sığınmacıların ikamet, barınma, sağlık, iş ve eğitim durumlarını saptayıcı, aynı zamanda Türkiye’deki toplumsal hayata uyum sürecini ölçmeye yardımcı sorulardan oluşmakta olup bir kişisel görüşme anketidir.
•	EVREN ve ÖRNEKLEME
Bu araştırmanın evrenini Nisan 2011’den bu yana Türkiye’ de yaşayan Suriye’li sığınmacılar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise İzmir’de yaşayan ve 18 yaşını doldurmuş Suriye’li sığınmacılardan oluşmaktadır. 58’ i kadın, 24’ü erkek olmak üzere 82 kişi ile gerçekleştirilen anket çalışmasında cinsiyet eşitliği baz alınmamıştır.
•	VERİLERİN TOPLANMASI ve ANALİZİ
Araştırmada, nitel araştırma veri toplama araçlarından anket yöntemi kullanılmıştır. Anket soruları kapalı uçlu soru tipidir. Yanıt seçeneklerinde ise çoktan seçmeli yanıt formatı ve evet-hayır yanıt formatı kullanılmıştır. Ankette yer alan toplam 30 sorunun 20’sinin yanıt seçenekleri çoktan seçmeli şekilde düzenlenmiş olup 10’u ise evet-hayır formunda düzenlenmiştir. Soruların 24’ ü katılımcının demografik ve sosyo-ekonomik durumunu saptayıcı nitelikteyken, 6 ‘sı yaşam memnuniyeti ve toplumsal hayata uyum sürecini saptayıcı sorulardır. Verilerin analizinde MS Excel Programı kullanılmıştır.
•	SÜRE ve OLANAKLAR
Anket çalışması 2015 yılının Ağustos ve Eylül aylarında yapılmış olup yaklaşık iki ay sürmüştür. Çalışma, eş zamanlı olmak üzere farklı ekiplerce yürütülmüştür. Araştırma boyunca Arapça çeviriye yardımcı olan kişilerin de içinde bulunduğu en az iki kişilik ekipler, Suriyelilerin yoğun ikamet ettiği Ballıkuyu, Basmane, Konak, Kadifekale gibi İzmir’in çeşitli semtlerinde mültecileri yerinde ziyaret ederek anketleri uygulamışlardır. Anketlerin değerlendirilmesi ve araştırmanın raporlanması ise bir hafta sürmüştür.
BÖLÜM 3 
BULGULAR ve YORUM
Bu bölümde bulguların amaç, içerik ve yöntem bakımından değerlendirilmesi ve araştırmanın yeterlilikleri üzerinde durulacaktır.
I. VAR OLAN BULGUNUN NİTELİKLERİ
1.Örneklem Grubunun Cinsiyet Dağılımı
Cinsiyetiniz
Kadın: 58           Erkek: 24              Toplam: 82
Anketler Suriye’lilerin ikamet adreslerinde gerçekleştirilmiş olup, hanelerdeki yetişkin bireylerle görüşülmüştür. Bu sebeple anket uygulama esası olarak hedef kitlenin cinsiyet bakımından eşit olması dikkate alınmamıştır. Suriye’lilerin ikamet adreslerinde çoğunlukla kadın mültecilerle karşılaşılmıştır.  
2.Örneklem Grubunun Yaş Dağılımı 
Yaşınız
18-25 yaş: 7
25-35 yaş: 38
35-45 yaş: 23
45-55 yaş: 10
55+ yaş: 4
Toplam:82
Katılımcıların ağırlıklı olarak 25-35 yaş aralığında olduğu görülmektedir. Genç yetişkin ve orta yaşta insanların çoğunlukta olması dikkat çekicidir.   
3.Örneklem Grubunun Medeni Hale Göre Dağılımı
Medeni Haliniz
Bekar: 7                                      Evli: 75                                  Toplam:82 
Örneklem grubunda evlilik oranının oldukça yüksek olduğu gözlenmiştir. 
4.Örneklem Grubunun Çocuk Sayısına Göre Dağılımı
Çocuk Sayısı(varsa)
Sıfır çocuk: 11                                                                1-3 çocuk: 26
3-5 çocuk: 30                                                                   5-7 çocuk: 12
7 üstü çocuk: 3                                                                Toplam: 82
Örneklem grubunda sahip olunan çocuk sayısı ortalamasının yüksek olduğu görülmektedir. 
5.Örneklem Grubunun YU Numarasına Göre Dağılımı
YU numaranız var mı?
Evet: 37                         Hayır: 44               Cevap Yok:1             Toplam:82
Örneklem grubunda YU numarası olmama oranının yüksekliği dikkat çekicidir. Bu durum Suriye’lilerin, Geçici Koruma Yönetmeliği’nde bulunan sağlık, sosyal yardım, iş bulup çalışma gibi temel haklarından yararlanmalarını engellemektedir. Aynı zamanda çocuk işçiliğe ve kayıt dışı çalışmaya teşvik edici olan bu durum olası herhangi bir sağlık sorununda ölüm riskini artırmaktadır.
6.Örneklem Grubunun Türkiye’ye Geliş Tarihine Göre Dağılımı
Türkiye’ye geldiğiniz tarih
2011 yılında: 7                                                           2012 yılında: 10 
2013 yılında: 29                                                         2014 yılında: 26
2015 yılında: 9                                                           Cevap yok:1
Toplam: 82
2013 yılında Suriye’deki iç savaşın şiddetlenmesine paralel olarak Türkiye’ ye geçişte artışın olduğu görülmektedir.
7. Örneklem Grubunun Türkiye’ ye Giriş Şekline Göre Dağılımı
Türkiye’ye giriş şekliniz
Kayıt dışı: 68                Pasaportla: 14                   Toplam: 82
Örneklem grubunun önemli bir kısmının kayıt dışı giriş yapması, bombalama, yağma gibi travmatik bir olaya maruz kalma ihtimalini göstermektedir.  
8. Örneklem Grubunun Daha Önce Başka Bir Ülkede Bulunup Bulunmama Durumuna Göre Dağılımı 
Daha önce başka bir ülkede bulundunuz mu?
Evet: 6                  Hayır: 74               Cevap yok:2            Toplam: 82 kişi
Başka bir ülkede bulunmama oranının yüksek oluşu, travmatik bir olaya maruz kalma ihtimalini ve acilen ülkeyi terk etme durumunu güçlendirmektedir. Dolayısıyla direkt olarak Türkiye’ ye geçilmesi, Suriyelilerin sosyo-ekonomik yönden güçlendirilmeye ihtiyaç duyduklarını, yaşanılan göçün uzun vadeli olacağını ve Türkiye’ nin, Avrupa’ ya geçmek isteyenler için elverişli olduğunu göstermektedir.
9.Örneklem Grubunun İzmir’ de İkamet Etme Süresine Göre Dağılımı
Ne zamandan beri İzmir’de ikamet etmektesiniz?
Altı aydan az: 12                                                      6-12 ay: 17                  
2 yıldır: 37                                                                2 yıldan fazla: 16
Toplam: 82
Katılımcıların uzun süredir İzmir’de ikamet ediyor olması dikkat çekicidir. Diğer büyük şehirleri tercih etmeyip İzmir’ de iki yıl veya daha fazla süredir ikamet ediyor olmaları, Örneklem grubunun İzmir’de ortalama bir düzen yarattıklarını ve duygusal bağ kurduklarını göstermektedir. 
10. Örneklem Grubunun Kampı Tercih Etmeme Sebeplerine Göre Dağılımı
Kampta yaşamayı tercih etmeyişinizin sebebi nedir?
Dış dünyaya kapalı: 4                                              Güvenlik yok: 6
Koşullar yetersiz: 42                                                 Yer yok: 3
Diğer: 26                                                                    Cevap yok:1
Toplam: 82
Katılımcıların önemli bir kısmının kamp koşullarını yetersiz bulması dikkat çekicidir. 6 Katılımcı güvenlik olmadığını belirtirken, 4 katılımcı dış dünyaya kapalı olduğunu ifade etmiştir. Yer olmayışı ve diğer şartlardan ötürü kampı tercih etmeyen katılımcıların büyük oranda kamp koşullarından rahatsız oldukları ortaya çıkmaktadır.  
11.Örneklem Grubunun Çalışma Durumuna Göre Dağılımı:
Çalışıyor musunuz?
Evet: 21                                     Hayır: 61                       Toplam: 82
Tablo 1: Örneklem Grubunun Çalışma Durumuna Göre Dağılımı Tablosu

Örneklem grubunun %74’ ünün işsiz olması oldukça dikkat çekicidir. 
12. Örneklem Grubunda Çalışma Durumunun Cinsiyete Göre Dağılımı

Tablo 2: Örneklem Grubunda Çalışan Kişilerin Cinsiyete Göre Dağılım Tablosu

Çalışan Kadın: 5                                     Çalışan Erkek: 16                Toplam: 21
Katılımcıların çalışma oranının oldukça düşük olmasının yanı sıra erkek çalışan sayısı ile kadın çalışan sayısı arasındaki büyük fark da dikkat çekicidir.

Tablo 3: Örneklem Grubunda Çalışmayan Kişilerin Cinsiyete Göre Dağılım Tablosu

Çalışmayan Kadın: 53                            Çalışmayan Erkek: 8                        Toplam: 61
Suriye’lilerin kültürel yapısında kadınların iş hayatında olmasına dair katı ve olumsuz bir genel yargı olmadığı bilinmektedir. Çalışmayan kadın oranının yüksek olması, iş imkânlarının kısıtlılığı ile açıklanabilir.

13.Örneklem Grubunda Çalışan Kişilerin Meslek Uyumuna Göre Dağılımı
(Çalışıyor musunuz sorusuna cevap evet ise) Çalıştığınız iş ülkenizdeki mesleğinizle uyumlu mu?
Evet: 10                                     Hayır:11                           Toplam: 21 
Suriye’li çalışanlardan 10 kişi ülkesindeki mesleğiyle uyumlu bir işte çalıştığını, 11 kişi ise mesleğiyle uyumsuz bir işte çalıştığını ifade etmiştir. Katılımcıların, meslekleriyle uyumlu işler buldukları kadar meslekleriyle ilgisiz işlerde de çalıştıkları ortaya çıkmaktadır.
14.Örneklem Grubunda Çalışan Kişilerin Çalışma Süresine Göre Dağılımı 
Ne zamandan beri çalışmaktasınız?
Altı aydan az: 5                                    6-12 ay: 6
2 yıldır: 4                                              2 yıldan fazla: 4
Cevap yok:2                                         Toplam: 21
Katılımcılardan 2 yıl veya daha fazla süredir çalışan sayısı, 2 yıldan daha az süredir çalışan sayısından düşüktür. Dolayısıyla katılımcıların önemli bir kısmının uzun vadeli bir işte çalışmadığı görülmektedir. 
15. Örneklem Grubunda Çalışan Kişilerin İş Değiştirme Durumuna Göre Dağılımı
Zaman zaman çalıştığınız işi değiştirmek zorunda kaldınız mı? 
Evet: 7                                     Hayır: 14                     Toplam: 21
Örneklem grubundaki çalışanların sık sık iş değiştirmediği görülmektedir.
16.Örneklem Grubundaki Çalışmayan Kişilerin Çalışmama Sebebine Göre Dağılımı
Çalışmama sebebiniz nedir?
İhtiyacım yok: 0                                                  Sağlık sorunlarım var: 6
İş bulamıyorum: 28                                            İş vermek istemiyorlar: 22
Cevap yok:5                                                        Toplam:61               
Katılımcıların önemli bir kısmı, çalışmama durumunu dış etkenlerle açıklamaktadır. Katılımcıların iş bulma konusundaki en büyük probleminin Türkiyelilerin iş vermek istememesi ve iş imkanlarının kısıtlılığı olduğu görülmektedir.                
17. Örneklem Grubunun Aylık Gelir Durumuna Göre Dağılımı
Aylık geliriniz
500 tl’den az: 26                                         500tl-750tl= 17
750 tl-1000tl= 34                                         1000tl-1500tl= 4
1500tl üzeri:1                                              Toplam= 82
Örneklem grubunun önemli bir kısmının asgari ücretin altında çalıştığı görülmektedir. 500tl’ nin altında aylık geliri olanlar ise hiç azımsanmayacak bir orandadır.
18. Örneklem Grubunun Aylık Kira Tutarına Göre Dağılımı
Kira Tutarınız
100 tl’den az:0                                               100tl-200tl= 5
200tl-300tl=37                                                300tl-500tl= 39
500 tl üzeri=0                                                 Cevap yok:1
Toplam=82
Katılımcıların önemli bir kısmı 200tl-500tl arasında kira ödemektedir. Aylık gelir durumuyla kira tutarı oranlandığında katılımcıların temel ihtiyaçlarını karşılamakta güçlük çektikleri anlaşılmaktadır.
19. Örneklem Grubunda Aylık Geliri 750tl’den Az kişilerin Kira Tutarlarına Göre Dağılımı
Aylık geliri 500tl’den az ve kira tutarı 300tl-500tl aralığında olan= 12 
Aylık geliri 500tl’den az ve kira tutarı 200tl-300tl aralığında olan = 12
Aylık geliri 500tl-750tl aralığında ve kira tutarı 300tl-500tl aralığında olan= 7
Katılımcılardan hem aylık geliri düşük hem de kira tutarı yüksek olanların sayısı yukarıdaki gibidir. Katılımcıların önemli bir kısmının, aylık gelirden kira ödemesi düşüldüğünde ortalama 100-250 tl arasında bir gelir ile geçindiği ortaya çıkmaktadır.
20.Örneklem Grubunun Sosyal Yardım Alma Durumuna Göre Dağılımı
Sosyal yardım aldığınız bir kuruluş var mı?
Evet: 16                                  Hayır: 66                       Toplam:82
Katılımcı sayısının yarısından fazlasının YU numarası olmadığından, SYDV, Kızılay gibi YU no olması esasına göre yardım yapan kuruluşlardan yardım almaları mümkün değildir. Ayrıca birçok kuruluşun Suriye’lilere yardım çalışması bulunmaması, bu konuda Suriye’lilere kısıtlı seçenek sunmaktadır. Katılımcıların çok büyük bir kısmının sosyal yardım almadığı görülmektedir.  
21.Örneklem Grubunda Sosyal Yardım Alanların Kuruluşlara Göre Dağılımı
(Cevap evet ise) Hangi kuruluşlar?
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı: 5                                    Kızılay: 0
Sivil Toplum Kuruluşları: 5                                                                Bireysel yardımlar: 6 
Toplam: 16
Sosyal yardım alan katılımcıların büyük oranda bireysel yardımlarla ve sivil toplum kuruluşlarının yardımıyla destek bulduğu görülmektedir. 
22.Örneklem Grubunun Sağlık Hizmetlerinden Yararlanma Durumuna Göre Dağılımı
Sağlık hizmetlerinden yararlanabiliyor musunuz?
Evet: 32                                Hayır: 47                                 Toplam: 82
Katılımcıların sağlık hizmetlerinden yararlanamaması oldukça trajik bir durumdur. Katılımcıların herhangi bir kronik hastalığı olması durumunda veya aniden nükseden bir sağlık sorunu yaşandığında tedavi masraflarının yüksek oluşu sağlık hizmetini işlevsiz kılmaktadır. 
23.Örneklem Grubunun Belediye Hizmetlerinden Yararlanma Durumuna Göre Dağılımı
Belediye Hizmetlerinden Yararlanabiliyor musunuz?
Evet: 14                                Hayır:68                                   Toplam: 82
Belediye hizmetlerine ulaşımın diğer hizmetlere ulaşım oranından çok daha düşük olması dikkat çekicidir.
24.Örneklem Grubunun Çocuklarının Eğitim Hakkından Yararlanma Durumuna Göre Dağılımı
(varsa) Çocuklarınız eğitim hakkından faydalanabiliyor mu?
Evet: 18                                   Hayır: 63                       Cevap yok:1              Toplam: 82
Örneklem grubunun çocuklarının eğitim hakkından faydalanma oranının düşük olması dikkat çekicidir. İki yıl ve daha fazla süredir İzmir’de ikamet eden katılımcı sayısının yüksek olduğu göz önüne alınırsa katılımcıların çocuklarının en az iki yıldır eğitim alamadığı ortaya çıkmaktadır.
25.Örneklem Grubunun Çocuklarının Gitmekte Olduğu Okul Türüne Göre Dağılımı
(cevap evet ise) Gittiği okul türü
Devlet okuluna gidiyor:18                                                    Özel okula gidiyor:0
Toplam:18
Çocukları eğitim alan katılımcıların tümünün, çocuklarını devlet okuluna gönderdiği görülmektedir.
26.Örneklem Grubunun Çocuklarının Okulda Karşılaştığı Problemlere Göre Dağılımı
Çocuklarınızın Okulda Karşılaştığı En Önemli Problem Nedir?
Dil:6                        Uyum: 3                       Ayrımcılık:1                     Ekonomik durum: 3
Cevap yok: 5          Toplam: 18
Çocukları eğitim alan katılımcıların çocuklarının en çok dil sorunuyla karşılaştığı görülmektedir. Uyum sorunu yaşayan ve maddi durumdan dolayı problem yaşayan çocuk sayısı 6 iken, ayrımcılığa uğradığını ifade edenlerin sayısı 1’dir. 5 katılımcı soruyu cevapsız bırakmıştır. 
27. Örneklem Grubunun Türkiye’deki Yaşam Memnuniyetine Göre Dağılımı
Türkiye’de Yaşamaktan Memnun musunuz?
Tablo 4. Örneklem Grubunun Türkiye’deki Yaşam Memnuniyetine Göre Dağılımı Tablosu

Katılıyorum: 60                                                        Kesinlikle Katılıyorum: 10
Katılmıyorum: 8                                                       Kesinlikle Katılmıyorum: 4
Cevap Vermek İstemiyorum: 0                              Toplam: 82
Katılımcıların %85’ inin Türkiye’ de yaşamaktan memnun olduğu, %15’ inin ise memnun olmadığı görülmektedir. 
28.Örneklem Grubunun Türkiye’deki Toplumsal Yaşama Uyum Durumuna Göre Dağılımı
Türkiye’deki toplumsal hayata uyum sağladığınızı düşünüyor musunuz?
Katılıyorum: 45                                                       Kesinlikle Katılıyorum: 12
Katılmıyorum: 5                                                      Kesinlikle Katılmıyorum: 5
Cevap Vermek İstemiyorum: 1                              Cevap yok: 14
Toplam:82   
Örneklem grubunun önemli bir kısmı Türkiye’deki toplumsal hayata uyum sağladığı, 10 kişinin ise bu konuda olumsuz yanıt verdiği görülmektedir.
29.Örneklem Grubunun Türkiyelilerin Tutumları Hakkındaki Görüşüne Göre Dağılımı
Türkiyelilerin size karşı tutumundan memnun musunuz?
Katılıyorum: 46                                                       Kesinlikle Katılıyorum: 8
Katılmıyorum: 10                                                    Kesinlikle Katılmıyorum: 4
Cevap Vermek İstemiyorum: 1                              Cevap yok: 12
Toplam: 82
Katılımcıların Türkiyelilerin tutumu hakkındaki görüşlerinin büyük oranda olumlu olduğu görülmektedir. 14 kişinin ise bu konuda olumsuz yanıt vermesi dikkat çekicidir.
30.Örneklem Grubunun Ayrımcılığa Uğrama Görüşüne Göre Dağılımı
Türkiye’de ayrımcılığa uğradığınızı düşünüyor musunuz? 
 Katılıyorum: 21                                                       Kesinlikle Katılıyorum: 12
Katılmıyorum: 25                                                     Kesinlikle Katılmıyorum: 10
Cevap Vermek İstemiyorum: 2                              Cevap yok: 12
Toplam: 82
Katılımcılardan 33 kişinin Türkiye’de ayrımcılığa uğradığını ifade ettiği görülmektedir. 35 kişi ise ayrımcılığa uğramadığını belirtirken, soruyu cevapsız bırakan kişi sayısı 12’ dir. Ayrımcılığa uğradığını belirten kişi oranının yüksek olması dikkat çekicidir.
31.Örneklem Grubunun Kamu Kurumlarıyla İlgili Görüşüne Göre Dağılımı
Kamu kurumlarında işlerinizi kolaylıkla halledebildiğinizi düşünüyor musunuz?
Katılıyorum: 30                                                       Kesinlikle Katılıyorum: 7
Katılmıyorum: 19                                                    Kesinlikle Katılmıyorum: 8
Cevap Vermek İstemiyorum: 6                              Cevap yok: 12
Toplam: 82  
Katılımcıların önemli bir kısmının, kamu kurumlarında işlerini kolaylıkla hallettiği görülmektedir. Soruyu cevapsız bırakan kişi sayısı 18 olup, 27 kişinin ise bu konuda olumsuz düşündüğü ortaya çıkmaktadır. 
32. Örneklem Grubunun Güvenlik Durumuna Göre Dağılımı
İkamet ettiğiniz yerde kendinizi güvende hissediyor musunuz?
Katılıyorum: 57                                                       Kesinlikle Katılıyorum: 6
Katılmıyorum: 4                                                      Kesinlikle Katılmıyorum: 4
Cevap Vermek İstemiyorum: 1                              Cevap yok: 10
Toplam: 82   
Örneklem grubunda kendini ikamet ettiği yerde güvende hissetmeyenlerin sayısı 8 olup, güvende hissedenlerin sayısı ise 63’e denk gelmektedir.

ÖZET :
Görüşme yapılan kişilerin 2/3’ünden fazlası kadındır. Büyük bir kesimi, 3/4’ü 25-45 yaş aralığındaki kişilerden oluşmaktadır. 9/10’u evlidir. Çocuk sayısı yaklaşık ortalama olarak 4’tür. Görüşülen kişilerin yarısından fazlasının YU numarası yoktur. Görüşülen sığınmacıların 2/3’ü savaşın yoğunluk kazandığı 2013/2014 yıllarında gelmişlerdir. 5/6’sı pasaportsuz, kayıt dışı olarak ülkeye giriş yapmışlardır. 9/10’u ilk kez Suriye dışına çıkmışlardır. Görüşülen kişilerin 2/3’ü, 2 yıl ve daha uzun bir zamandan beri İzmir’de ikamet etmektedir. Hemen tamamı kamplardaki koşulların yaşam için elverişli olmadığını düşünmektedirler. Yaklaşık ¾’ü işsizdir. Kadınların neredeyse tamamı çalışmamaktadır. Çalışan kişilerin yarısı kadarı ülkelerinde yaptıkları işin dışında bir işte çalışmaktadırlar. Çalışmayanların büyük çoğunluğu iş bulamadığını ya da kendilerine iş verilmediğini ifade etmektedirler. Katılımcıların hemen tamamı asgari ücretin altında bir gelire sahiptir. Tamamına yakın bir bölümünün kira gideri, aylık olarak 200-TL-500-TL arasındadır. Katılımcıların ¾’ünden fazlası, herhangi bir sosyal yardım almadığını ifade etmiştir. Sosyal yardım alan 16 kişinin yardım aldığı yerler, SYDV, STK’lar ve bireysel yardımlar olarak eşit dağılım göstermektedir. Yaklaşık olarak 3/5’i herhangi bir sağlık hizmeti almamaktadır. 5/6’sı herhangi bir Belediye hizmetinden yararlanmamaktadır. Katılımcıların yaklaşık ¾’ü çocuklarının herhangi bir eğitim almadığını ifade etmektedirler. Çocukları eğitim alanların ise tamamı devlet okullarında eğitim almaktadırlar. Eğitim alanların 1/3’ü dil sorunu yaşamakta, bir o kadarı uyum ve ekonomik sorun yaşadığını ifade etmektedirler. Katılımcıların % 85’i Türkiye’de yaşamaktan memnun olduklarını ifade etmişlerdir. Büyük çoğunluğu (2/3’ü kadarı) toplumsal hayata uyum sağladıklarını ve toplumun kendilerine karşı tutumundan memnun olduklarını ifade etmektedirler. 2/5’i ise Türkiye’de ayrımcılığa uğradıklarını ifade etmektedirler. Yarısından az bir kısmı Kamuda işlerini halledebildiğini ifade etmekte iken 1/3’ü ise aksi görüştedir. ¾’ü ise ikamet ettikleri yerlerde kendilerini güvende hissettiklerini ifade etmişlerdir.
TESPİTLER :
•	Görüşme yapılan kişilerin yarısından fazlası; -82 kişi arasından 44 kişi- YU numarası olmadığını ifade etmiştir. Bu durum kayıt dışı Suriye’lilerin sayıca fazla olduğunu gösterdiği gibi Suriye’lilerin eğitim, sağlık ve sosyal yardım gibi imkanlardan yararlanmalarını engelleyen, kendileri ile iletişim kurulabilmesini güçleştiren bir durumdur. Çoğunluğu ülkeye kayıt dışı giriş yapan Suriye’lilerin, bu kayıt dışılıkları uzunca bir süredir İzmir’de ikamet etmelerine karşın devam etmektedir.
•	Katılımcılar arasında evli olanların sayısı (75)  yüksek olup bu veri evlilik oranının yüksekliğini göstermektedir. Keza çocuk sayısı yaklaşık ortalama olarak 4 olup bu durum sığınmacıların kalabalık ailelerden oluştuğunu göstermektedir. 
•	Katılımcıların büyük bir kesimi; 3/4’ü 25-45 yaş (özellikle 25-35) aralığındaki kişilerden oluşmaktadır. Bu veri, sığınmacıların yaş itibariyle genç ve dinamik bir kesimden oluştuğunu göstermektedir.
•	Katılımcıların 2/3’ü 2 yıl ve daha uzun bir süredir İzmir’de ikamet etmektedirler. Geri kalanlar ise son bir yıl içinde İzmir’e yerleşmişlerdir. Katılımcılardan 42 kişi kamp koşullarının elverişsizliği nedeniyle kampta kalmayı tercih etmediğini ifade etmiş, az bir grup ise güvensizlik ve dışa kapalılık gibi nedenleri kampta yaşamama nedeni olarak göstermiştir.  
•	Görüşmeye katılan kişilerin ¾’ü herhangi bir işte çalışmamaktadır. İşsizliğin yaygın olduğu görülmektedir. Bir işte çalışanlar ise kayıt dışı yaşam olgusu ile bağlantılı olarak çalışma yaşamında da kayıt dışı olarak ve asgari ücretin altında bir ücretle çalışmaktadırlar. Bu durum Suriye’li sığınmacıların işsizlik ve emek sömürüsü sarkacında gidip geldiklerini göstermektedir.
•	Katılımcıların ¾’ünden fazlası herhangi bir sosyal yardım almadığını ifade etmişlerdir.  Sosyal yardım aldığını ifade eden 16 kişi SYDV, STK ve bireylerden yardımlar aldıklarını ifade etmişlerdir. Katılımcıların büyük bir kesimi ise Belediyelerden yardım almadıklarını yine herhangi bir sağlık hizmeti almadıklarını ifade etmişlerdir.
•	Katılımcılar arasında 33 kişi ayrımcılığa maruz kaldığını ifade etmektedir. Bu veri, ayrımcı uygulamaların varlığı ve  yoğunluğu konusunda önemli bir göstergedir. Türkiye’de yaşayan insanların kendilerine karşı tutumlarından memnun olmadıklarını ifade edenlerin sayısı 14’tür. Bu veri, ayrımcılığa uğradığını ifade edenlerin sayısıyla kıyaslandığında, ayrımcılığın sadece toplum kaynaklı olmadığı konusunda bir fikir ve kanaat vermektedir.  
•	Katılımcıların 3/4’ü çocuklarının herhangi bir eğitim almadıklarını ifade etmektedirler.  Eğitim alanların tamamı devlet okullarına devam etmekte, ancak bunların 1/3’ü dil sorunu yaşamakta, diğer bazıları ekonomik sorun yaşadığını, uyum sağlayamadığını ve ayrımcılığa maruz kaldığını ifade etmektedirler.
•	Katılımcıların yarıya yakını kamuda işlerini halledebildiğini ifade etmektedir. Bu durum YU numarası olan kişilerle kıyaslandığında uyumlu bir veridir. 
•	Katılımcıların büyük bir kesimi Türkiye’de bulunmaktan ötürü memnuniyetlerini ifade etmektedirler. Ancak sorular detaylandırıldığı oranda memnuniyetin pratik karşılığının pek de tezahür etmediği görülmektedir. İşsizlik oranının yüksekliği, gelir düzeyinin düşüklüğü, kira giderinin gelire oranla yüksekliği, eğitim çağındaki çocukların  çoğunun eğitim imkanlarından yoksunluğu, her 5 kişiden ikisinin ayrımcılığa uğradığını ifade etmesi gibi veriler, esasen her şeyin yolunda gitmediğini  ortaya koyan göstergelerdir.
•	Katımcıların büyük bir çoğunluğu yaşadıkları muhitlerde kendilerini güvende hissettiklerini ifade etmekte iken 8 kişi kendini güvende hissetmediğini , 10 kişi ise  “cevap yok” şıkkını tercih ederek herhangi bir değerlendirme yapmamayı tercih etmiştir. Yine katılımcılar arasında 10 kişi Türkiye’ye uyum sağlamadığını ifade ederken 15 kişi toplumsal yaşama uyum sağlama konusunda herhangi bir değerlendirme yapmamışlardır. Bu veriler ise güvende hissetmeme ve uyum sağlamama arasındaki bir ilişki olduğunu düşündürmektedir.  
ÖNERİLER :
1- Devlet veya ilgili birim olarak Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün öncelikle kayıt dışı olan sığınmacıları kayıt altına alması gerekmektedir.  Bu suretle sığınmacıların ihtiyaçlarının tespiti mümkün olabilecek barınma, eğitim, sağlık, çalışma ve benzeri haklardan yararlanmaları mümkün olabilecektir. Bunun temini için de Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün personeli vasıtasıyla saha çalışması yapması, geçici korumadan yararlanmalarını sağlamak üzere sığınmacılardan gerekirse yaşadıkları mahallerde başvuru alması ve sığınmacılara kayıt numarası vermesi,
2-Eğitim ve sağlık hizmetlerinden faydalanamayan, barınma ve çalışma konusunda sorunlar yaşayan Suriye'lilerin umutlarının tükenmesi ve büyük bir kısmının bu sebeplerle deniz yoluyla Avrupa’ya kaçmaya çalışması ve yaşamlarını yitirmeleri şeklindeki vahim durumun engellenmesi için var olan olumsuz koşulların düzeltilmesi, güvenlik anlamında etkin idari önlemlerin alınması, 
3-Yapılan tespitlere ve ihtiyaçlara bağlı olarak madde 1’de teşkil edilen veri ve kayıtların muhtarlıklar ile entegrasyonu sağlanarak sığınmacılara muhtarlıklar üzerinden Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı aracılığı ile her türlü imkânın ve periyodik yardımların ulaştırılmasının temini,
Kayıt işlemleri ve prosedürün kolaylaştırılması, kurumlar arası koordinasyonun iyi işlemesi, bunun için çalışmaların olabildiğince tek elden yürütülmesi, işlemler esnasında sağlıklı iletişim için tercüman bulundurulması, 
4-Devam eden savaş koşulları sebebiyle daha uzun yıllar ülkelerine dönemeyecekleri öngörülen Suriye’lilerin Türkiye’de kaldıkları süre içinde eğitim, barınma, çalışma ihtiyaçlarına dönük uzun vadeli ve kalıcı stratejiler geliştirilmesi gereği açıktır. 2 milyona yakın Suriye’linin tümünün kamplarda tutulması da mümkün olmayacaktır. Kaldı ki bulgularımızda, kamplarda yaşamanın zorluğu olarak; imkanların yetersizliği ve dışa kapalılığı dile getirilmiştir.. Devlete ait kamu arazilerinin iskân politikaları ile uzun süreli kullanım şartı ile (örneğin 10 yıl gibi) sığınmacılara tahsisi, prefabrik barınma imkânlarının temini ve kendi çalışmaları ile geçinebilecek imkânların sağlanması barınma sorununun çözümüne katkıda bulunacaktır, Yine kamu misafirhaneleri ve sosyal tesislerde kapasiteleri oranında sığınmacı kontenjanı açılmasının, barınma sorununun çözümünde kampların yükünü de hafifleten bir etkisi olacağı açıktır. 
Kamplarla ilgili şikâyet ve iddiaların kamuoyunu rahatlatacak şekilde düzenli raporlanması ve bunun için ulusal ve uluslararası bağımsız kişi ve örgütlerle işbirliğine açık olunması gerektiği,
5-Eğitim süreçlerine katılımın teşvik edilerek imkân ve takibinin sağlanması hem sosyal yaşama entegrasyonu kolaylaştıracak, hem de- özellikle- çocukların suça karışması, istismara uğrama riskini düşürecektir. Türkçe eğitime yüzde yüz katılmalarının zorluğu göz önünde bulundurularak anadillerinde eğitim desteği almaları için gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir. Yetişkinler için de, ayrıca yerel yönetimlerin sosyal sorumluluk kapsamında Türkçe okuma yazma kursları düzenlemesi, bu konuda çalışma yapan STK’ların desteklenmesi , 
6-Toplum nezdinde ayrımcı uygulamaların engellenmesi için alınacak tedbirler arasında; hukuka erişim imkanı / bilgilendirilmesi sağlanması, tespit edilmesi durumunda suçun cezasız kalmaması yanında,  kamu ve yerel yönetimlerce kamu spotları hazırlanarak farkındalık geliştirme, yardımlaşma, dayanışma, empati duygularının gelişmesine katkı sunacak etkinlikler planlanması gerektiği,  
7- Toplumların kültürel yakınlığı gözönünde tutularak STK’larca yapılan ‘Kardeş Aile’ ve benzeri kampanyaların devletin sorumluluğunu yok etmediğinin bilinmesi, bunlara izin verilmesinin yanında sığınmacıların kendilerini daha rahat hissedecekleri ve kendi geçimlerini sağlayacakları bir iş bulma/ kurmaları için gerekli yasal zeminin ivedilikle sağlanması gerektiğini değerlendirmekteyiz.
Suriye’li sığınmacıların sorunlarının tespiti ve çözümü bağlamında önerilerimizin çerçevesini bu hususlar oluşturmaktadır.
Kamuoyunun ve yetkili makamların bilgilerine arz olunur. 18.01.2016

						Mazlumder İzmir Şubesi Yönetim Kurulu